Łopian większy – Arctium lappa
Koszyczki kwiatowe łopianu, popularnie nazywane „rzepami”, to dla dzieci źródło zabawy, a dla dorosłych utrapienie – rzepy z łatwością wczepiają się w ubranie i w sierść zwierząt. Najczęściej omijamy więc łopian z daleka, zapominając, że jest to cenna roślina lecznicza, z powodzeniem stosowana w schorzeniach skóry.
Skład i działanie
W łopianie większym (Arctium lappa) znajdziemy przede wszystkim:
- przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze związki poliacetylenowe,
- inulinę, która obniża poziom cukru oraz „złego” cholesterolu,
- przeciwzapalne i przeciwbakteryjne seskwiterpeny,
- lignany, a wśród nich arktigenina (arctigenin), która wykazuje działanie przeciwzapalne[1], przeciwwirusowe i przeciwnowotworowe[2],
- antyoksydacyjne, moczopędne, przeciwzapalne i rozkurczowe flawonoidy,
- garbniki o działaniu przeciwzapalnym, ściągającym i przeciwbakteryjnym,
- substancje śluzowe o działaniu powlekającym,
- siarkę, fosfor i witaminę C.
Wygląd i występowanie
Łopian jest rośliną dwuletnią z rodziny astrowatych, rosnącą w Europie, Azji, a także obu Amerykach. W Polsce występuje pospolicie na terenie całego kraju przy drogach, na nieużytkach i rumowiskach. W pierwszym roku z grubego, palowego korzenia wyrastają jedynie duże, sercowate liście, pokryte od spodu włoskami. Łodyga pojawia się dopiero w drugim roku; w górnej części jest silnie rozgałęziona i osiąga nawet do 2 m wysokości. Łopian kwitnie w okresie lipiec-wrzesień. Kwiaty tworzą charakterystyczne koszyczki pokryte haczykowatymi łuskami i zebrane są w kwiatostan w postaci tzw. wiechy. Koszyczki, po dojrzeniu znajdujących się w ich wnętrzu nasion, oddzielają się od łodygi.
Surowiec leczniczy
Surowcem leczniczym jest korzeń łopianu, który wykopujemy w pierwszym roku jesienią bądź na drugi rok na wiosnę. Korzeń dokładnie myjemy, podsuszamy, kroimy i suszymy w temperaturze do 35°C. Znacznie rzadziej stosowane są liście i nasiona łopianu.
Zastosowanie wewnętrzne
Łopian stosowany jest w dolegliwościach układu moczowego – kamica moczowa, zapalenie dróg moczowych i pęcherza – a także w chorobach, których podłożem są zaburzenia przemiany materii – choroby reumatyczne, trądzik, skaza moczanowa. Łagodzi stany zapalne przewodu pokarmowego, działa przeciwbiegunkowo, reguluje wypróżnienia, wspomaga leczenie kamicy żółciowej i zapalenia dróg żółciowych.
Zastosowanie zewnętrzne
Łopian jest popularnym naturalnym środkiem leczniczym w wielu dolegliwościach skórnych. Łagodzi świąd, wspomaga leczenie trądziku, łuszczycy, owrzodzeń i czyraków. Stosowany w postaci płukanek zmniejsza łupież, hamuje wypadanie włosów i leczy łojotokowe zapalenie skóry głowy. Należy jednak pamiętać, że leczenie zewnętrzne jest skuteczniejsze przy równoczesnym doustnym stosowaniu łopianu.
Łopian w kosmetyce
Wyciąg z łopianu wchodzi w skład szamponów do włosów przetłuszczających się i z łupieżem, a także toników do cery tłustej i trądzikowej.
Polecamy krem do cery tłustej i mieszanej z ekstraktem z łopianu:
Krem oczyszczająco-matujący z koncentratem kwasu hialuronowego
Skoncentrowany kwas hialuronowy, wit. E, ekstrakt z łopianu oraz palmy Serenoa repens, filtry UVA oraz UVB
Niezwykły krem przeznaczony do pielęgnacji cery mieszanej oraz tłustej, łączy nawilżające właściwości kwasu hialuronowego oraz oczyszczająco-normalizujące składników roślinnych (ekstrakt z łopianu, palmy Serenoa repens oraz tymianku). Stosowany codziennie redukuje nieprzyjemny efekt błyszczenia skóry, odświeża ją i rozświetla. Jest szybko absorbowany przez skórę, nie pozostawiając ciężkiej i tłustej warstwy, stanowi doskonały podkład po makijaż. Opóźnia efekty starzenia.
Odwar z łopianu
Łyżkę suszonego korzenia łopianu zalewamy szklanką chłodnej wody i gotujemy pod przykryciem 5 minut, a następnie odstawiamy na 15-20 minut. ½ szklanki pijemy 2 razy dziennie. Do użytku zewnętrznego (w postaci przemywań, okładów, płukanek i kąpieli) można sporządzić mocniejszy odwar, wówczas szklanką wody zalewamy 3 łyżki surowca.
Sok z łopianu
Sok pozyskujemy przy użyciu sokowirówki ze świeżo wykopanych i umytych korzeni. 1 łyżeczkę soku rozcieńczamy w 100 ml ciepłej wody i pijemy 2-3 razy dziennie.
Nalewka z łopianu
Pół szklanki świeżych korzeni zalewamy 400 ml wódki i odstawiamy na 2 tygodnie. Łyżkę nalewki pijemy 3-4 razy dziennie.
Bezpieczeństwo stosowania
Ze względu na działanie rozkurczowe łopian nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży.
[1] www.ncbi.nlm.nih.gov
[2] www.ncbi.nlm.nih.gov
fot. Jason Hollinger Attribution License
Małgorzata Przybyłowicz
1 comment